Во една од моите почетни колумни запишав дека студентите долго време биле сметани за слободоумни личности и важеле за една моќна и независна сила во општеството. За своевидна авангарда. Од студентите се очекувало да имаат послободни и полиберални видувања за самите процеси кои се случуваат во рамките на општеството. Од нив се очекувало да дадат идеја, да искажат мислење, да имаат свој став. Само така може да се очекува студентите да бидат идните градители на општествениот систем. А дали системот е воспоставениот општествен поредок во кој владеат правни норми како волја на владеачката класа кои сите ние како припадници на едно општество мораме да ги почитуваме, бидејќи зад нивната примена стои стравот од санкција која би ја извршила државата со својот апарат за принуда, или системот е нешто што сите ние можеме заеднички да го изградиме со своите предлози, идеи и труд?
Системот е тој што е подложен на промени. Промените се неопходни за негово подобрување и демократизирање. А кој, ако не „ние“ ќе ги иницира и реализира потребните промени? Едно е сигурно – промените нема да се случат сами од себе. Зошто велам „ние“ да бидеме реформаторите на променитеи реализаторите на новото и подобро утре? „Сакате ли генерациски да бидете проклети, безначајни, долг на историјата?“ Овие зборови ги кажа Александар Тијаниќ, еден од најдобрите новинари на овие балкански (ако не и пошироки) простори пред студентите на Факултетот за политички науки во Белград. Ако зборовиве допираат до Вас, Вие сте тие што треба да се погрижат тие зборови да не се остварат. Не смееме да си дозволиме од авангарда, моќна и независна сила во општеството да се претвориме во безначајна буква на општествената азбука!
Мое мислење е дека положбата на студентите значително би се подобрила доколку студентот стане активен чинител во јавниот дијалог со институциите на системот. Не смееме како студенти да бидеме потценувани и да служиме само како паричка за поткусурување или безначајна алка во ова општество. Мораме да бидеме сфатени многу посериозно за да може да бидеме рамноправна страна во тој јавен дијалог. Потребно е отворено и аргуменитрано да се разговара за состојбата во која се наоѓаат студентите, за можностите за подобрување на истата, за целите кои би сакале да се остварат, за начинот како би можело тоа да се реализира. Верувам дека ако се зборува отворено и аргументирано би можело да се дојде до заеднички предлози како да се надминат моменталните проблеми, а секако и да се изнајдат начини како во иднина би се решавале проблемите со кои се соочуваме сите ние како студенти во ова општество.
Колку подобри поединци станеме, во толку подобро општество ќе живееме. Системот треба да се изградува за да овозможува просперитет на секоја единка во општеството, за да ѝ отвори простор за себереализирање и докажување, за да ѝ даде можност да го поодбри она постоечкото и да понуди идеи за промени. Системот што е вештачки создаден и им е наметнат на луѓето во општеството, за одреден временски период ќе се покаже како нестабилен и нефункционален. Затоа треба заеднички да се изгради подобар и пофункционален општествен систем. А како би изгледал тој? Демократски! Но, демократски во изворната форма - како „владеење на народот“, а не во денешната форма на „владеење со народот“! Нам не ни се потребни „демократски диктатури“ или „диктаторски демократии“. На демократскиот систем не му се потребни неуки, а послушни припадници. На демократскиот систем му се потребни поединци кои ќе ги засега општественото добро, човечката солидарност и взаемниот просперитет. А едно општество може да просперира само ако биде општество на поединци кои се способни и посветени на својата работа. Потребни ни се луѓе со интегритет, затоа што „без интегритет нема личност. Без личност нема граѓанска храброст и одговорност. Без граѓанска храброст и одговорност, нема демократија.“ Еве ги зборовите кои Тијаниќ ги кажа. И нека ни одѕвонуваат во нашите глави. Доколку сакаме да бидеме такви луѓе, доколку сакаме да живееме во такво општество, доколку сакаме подобро утре за сите нас. Одејќи по тој пат за да станеме такви и за да го постигнеме тоа, мораме самите да си бидеме свои најголеми критичари.
Мораме да запаметиме и дека ние студентите ја имаме општествената улога на реформатори и иноватори, а со тоа сме носители и на одредена одговорност. Одговорност пред нас самите како личности, одговорност пред времето во кое живееме и одговорност пред утрешниот ден во кој сакаме да зачекориме гордно и со крената глава.
Сите права се заштитени. Ниту еден дел од овој текст не смее да биде умножуван, препечатен во механичка, електронска или некоја друга форма, фотокопиран, снимен звучно или на некој друг начин, без претходно писмено одобрување од авторот.
(c) Copyright by Ilija Jovanov
All rights reserved
